TatilCity.NETTatilCity.NET

Nusaybin Gezi Rehberi

Mardin’in tarihi yapılarıyla ünlü ilçelerinden Nusaybin, il merkezine 53 kilometre uzaklıkta, geniş düzlüklere sahip bir yerleşim yeridir. Yüzölçümü bin 106 kilometrekare olan ilçe, Suriye’ye kadar uzanan hafif meyilli bir araziye sahiptir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin Dicle kısmında yer alan Nusaybin, doğuda Şırnak’ın Cizre ilçesi, batıda Kızıltepe, kuzeyde Midyat ve Ömerli, güneyde ise Suriye ile komşudur. Deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 500 metre olan ilçenin yüzde 65’lik kısmı ova, geri kalanı ise dağlık bölgelerden oluşmaktadır. İlçe sınırlarındaki en yüksek nokta, bin 275 metre yüksekliğe sahip Bagog dağıdır. Nusaybin’de halkın temel geçim kaynağı tahıl üretimi ve hayvancılıktır.İlçenin kuruluşu Milattan Önce 3000’li yıllara kadar uzanmaktadır. Milattan Önce 3000 ile 2800 yıllarında yörede Sümerlerin Ur sülalesi yaşamıştır. Milattan Önce 2300’lü yıllarda ise Babil Kralı Nemrut’un egemen olduğu ilçe surlarla çevrilmiştir. Antik dönemlerde ismi Migdonius olarak bilinen Çağçağ çayının kıyısında kurulan Nusaybin, Roma döneminde stratejik bir öneme sahipti. Yöreye Asurlular Naşibina adını vermiştir. Milattan Önce 612’de Asurluların, Babil ve Medlere karşı yürüttüğü savaşta adı geçen Naşibina’nın, ardından Ermeniler ve Partlar arasında birkaç kez el değiştirdiği bilinmektedir. Milattan Önce 3’üncü yüzyılda, Romalılar bu kenti, Perslere karşı süren savaşta sınır kalesi olarak kullanmıştır. İpek Yolu üzerinde yer alan Nusaybin, esk dönemlerden kalan üzüm suyu kanallarıyla da dikkat çekmektedir.

Nusaybin’e nasıl gidilir?

Mardin il merkezine 53 kilometre uzaklıkta yer alan Nusaybin, kolay ulaşım olanaklarına sahiptir. Suriye’nin Kamışlı ilçesine oldukça yakın olan Nusaybin, E-90 karayolu üzerinde yer aldığı için ulaşımda oldukça gelişmiştir. Mardin’den ilçeye gün içinde karşılıklı düzenlenen minibüs seferleriyle ulaşılabileceği gibi özel araçla da bir saatten daha kısa sürede ulaşılabilmektedir. Midyat’a 50, Diyarbakır il merkezine 150, Şanlıurfa’ya 220 kilometre mesafede bulunan Nusaybin, Batman il merkezine ise 130 kilometre uzaklıktadır. Büyük şehirlerden Nusaybin’e, Mardin Havalimanı üzerinden de ulaşım sağlanabilmektedir. İlçeye 64 kilometre uzaklıkta bulunan havalimanına ulaştıktan sonra, havayolu servis araçları, taksi ya da kiralık araçlarla Nusaybin’e ortalama 50 dakikada gidilebilmektedir.

Nusaybin’de doğa sporları

Doğa sporlarına uygun bir coğrafyaya sahip olan Nusaybin’de, yaşanan güvenlik sorunları nedeniyle bu potansiyel yeterince değerlendirilememiştir. Doğa yürüyüşleri için uygun parkurlara sahip olan ilçede, Beyazsu Vadisi önemli bir potansiyeli barındırmaktadır. Vadide iki ayrı renkte akan suyun güzelliği eşliğinde yürüyüş yapılabilir. Ayrıca ilçede yer alan Bagok Dağı da trekking ve tırmanış için oldukça uygundur. Bölgede doğa yürüyüşleri için en çok tercih edilen parkur ise Nusaybin ile Dara arasındaki 30 kilometre uzunluğundaki orta zorluk derecesindeki rotadır.

Nusaybin’de gezilecek yerler

Mor Yakup Kilisesi

Nusaybin’de gezilmesi gereken yerlerin başında gelen Mor Yakup Kilisesi, ilçe merkezindeki Zeynel Abidin Camii’nin hemen yanında yer alan bir Ortodoks kilisesidir. İlçenin ayakta kalmayı başaran tek kilisesi olan Mor Yakup, 313 yılında inşa edilmiştir. Nusaybin metropoliti Mor Yakup’un, burada yer alan kilisenin küçük olması nedeniyle inşasını başlattığı kilise 320 yılında tamamlanmıştır. Günümüzde kilisenin yarısı ayakta durmaktadır. Bölgedeki en eski kiliselerden olan Mor Yakup, üç metre uzunluğa sahip taşları, kemerlerinde yer alan titiz taş işçiliğini gösteren bezemeleri, kubbeleri, duvar motifleri ve mimari yapısıyla ilgi çekmektedir. Yapımının ardından yeni binalar eklenerek daha da büyütülen kiliseye 359 yılında vaftizhane inşa edilmiştir. Mor Yakup’un türbesinin de yer aldığı manastırda, Mor Yakup’un tabutunun bulunduğu yere girilebilmesi için çift merdivenli bir bölüm yapılmıştır. Bazilikal planlı kilise, üç nefli olup, Geç Roma ve Erken Bizans mimarisinin en güzel örneklerindendir. Pek çok yerindeki kabartma tekniğiyle yapılan bezemeler, günümüze kadar oldukça iyi korunmuştur. Oldukça güzel bir çan kulesine de sahip olan kilisenin bir dönem Ezidiler tarafından kullanıldığı da sanılmaktadır. Nusaybin’de ayrıca Üçköy yakınındaki Mor Malke Manastırı ve Girmeli köyündeki İzlo Dağı’nın sarp yamaçlarında yer alan Mor Evgin Manastırı da görülmeye değer tarihi yapılar arasındadır.

Zeynel Abidin Camii ve Türbesi

Bir külliye olarak inşa edilen yapılar topluluğundaki cami, Nusaybin’in en eski camisi özelliğini taşımaktadır. Caminin yanı sıra minare, iki tane türbe, şadırvan, abdesthane alanları, medrese odaları ve mezarlık alanına sahip olan külliye, kitabesine göre 12’nci yüzyılda inşa edilmiştir. Bahçeli ve açık avlulu külliyede, ağırlıklı olarak kesme taş kullanılmıştır. Avlunun doğusunda yer alan minaresi 1956’da yapılmıştır. Kuzeyden girilen caminin harim mekanı kare şeklindedir. Mermer olan mihrap ve minber yenidir. Külliyede yer alan türbe ise kare şeklinde inşa edilmiştir. Türbe, Hz. Muhammed’in ehli beytinden Hz. Hüseyin’e 13’ncü kuşaktan torun olan Zeynel Abidin’e aittir. Hemen yanında ise Zeynel Abidin’in kız kardeşi Seyyidete Sitti Zeynep’in türbesi yer almaktadır.

Üzüm Suyu Kanalı

Nusaybin’de görülmesi gereken ilginç yapılardan biri tarihi Üzüm Suyu Kanalı’dır. İlçenin Girmeli kasabasına 1.5 kilometre uzaklıktaki Odabaşı köyünün kuzeyinde yer alan bu kanal, İpek Yolu’na paralel şekilde doğu yönünde uzanmaktadır. Eskihisar kenti çevresinde dağlık köylerde yetiştirilen üzümlerin suyu, bu kanal ile kraliyet başkenti Ninova’ya taşınmaktaydı. Üzerleri oyulan taş teknelerde ezilen üzümlerin suyunun taşındığı bu kanal, oldukça eski tarihlerde kullanılmıştır.

Haytam (Dimitrius) Kalesi

Turabdin Kalesi adıyla da bilinen Haytam Kalesi, Nusaybin’in Günyurdu ile Dibek köyleri yakınında yer almaktadır. Bin 254 metre yüksekliğindeki İzlo Dağı’nın doruğunda bulunan kale, Mor Abraham Manastırı’nın da bitişiğinde kurulmuştur. Ovaya hakim bir noktada bulunduğu için tarih boyunca stratejik öneme sahip olan kale, Roma komutanlarından Dimitrius tarafından 351 yılında yaptırılmıştır. Haytan el-Tay’in kontrolüne girdikten sonra Haytam adı verilen kale, Persler tarafından harabeye dönüştürüldükten sonra 684’te yeniden inşa edilmiştir. Üç gözetleme kulesine ve 10 tane burca sahip olan kalenin, 10 metreyi aşkın surları mevcuttur. Günümüzde büyük kısmı yıkık olan kalede; Mor Abraham Manastırı, depolar ve su sarnıcı bulunmaktadır.

Gırnavaz Höyük

Nusaybin ilçe merkezine dört kilometre uzaklıktaki Çağçağ Çayı’nın yakınında bulunan höyükte, Milattan Önce 3000’li yıllardan kalan mezarlık parçaları bulunmuştur. Burada yapılan arkeolojik kazılarda, buranın Milattan Önce 4000’li yıllardan Milattan Önce 7’nci yüzyıla kadar iskan edildiği ortaya çıkmıştır. Çağçağ Çayı’nın suladığı bu bölgedeki verimli topraklarda tarım yapılmıştır. Vadi girişinde yer alan Gırnavaz yerleşim yeri, 300 metre çapında ve 24 metre yüksekliktedir. Yaklaşık 500 yıllık Ortaçağ mezarlığına ev sahipliği yapan höyükte, bu mezarlarda metal silahlar, vazolar, kandiller, seramikler, süs eşyaları, mühürler, heykelcikler ve dört tane tablet gün yüzüne çıkarılmıştır.

Şirvan Kalesi

İlçeye bağlı Turgutlu ve Değirmencik köyleri arasında yer alan Şirvan Kalesi, Bizans saldırılarına karşı, 451 yılında Sasaniler tarafından inşa edilmiştir. Kesme ve moloz taş kullanılarak yapılan kale, bugün harap durumda olduğu için yapısı hakkında yeterince bilgi yoktur. Haytam Kalesi’ne benzediği düşünülen kaleden günümüze sadece birkaç duvar kalıntısı ulaşabilmiştir.

Hafemtay Kalesi

Nusaybin’e 20 kilometre mesafede yer alan Hafemtay Kalesi, Suriye sınırına yakın bir tepe üzerine inşa edilen bir Roma yapısıdır. Nusaybin-Midyat kervan yolunun geçtiği bölgede inşa edilen kale, buraya hakim bir konumda bulunmaktadır. Güney kuzey yönünde 14 burca ve iki gözetleme kulesine sahip kalenin uzunluğu ise 1.5 kilometre civarındadır. Surları 10 metreye yakın olan kalenin burçları ve gözetleme kulesinin yüksekliği 20 metre dolayındadır. Güneydeki tek noktadan girilen kalede; ambarlar, su sarnıçları, yeraltı mahzenleri ve bazı kalıntılar günümüzde görülebilmektedir.

Harabbaba (Kuru Köy)

Nusaybin ilçe merkezine 34 kilometre uzaklıkta bulunan bu köy, antik bir yerleşim birimidir. Kimler tarafından hangi dönem kurulduğu tespit edilemeyen antik kentte; Selefkus, Roma, Sasani, Bizans ve İslam dönemlerine aittir sikkeler gün yüzüne çıkarılmıştır. Oldukça geniş bir yerleşim alanına sahip olan antik kentte, yeterince çalışma yapılmadığı için fazla detaylı bilgi yoktur. Kale surları, kuleler, antik yol, sarnıçlar, mağaralar ve depoların yer aldığı Harabbaba’da, mozaikler, heykeller, mühürler ve cam vazolar bulunmuştur.

Merdis (Marin) Kalesi

Nusaybin’e 15 kilometre uzaklıkta yer alan kale, Eski Merdis kentinin üzerindeki yüksek kayalıklara yapılmıştır. Günümüzdeki Eskihisar köyünde yer alan kale, 1.5 kilometre genişliğe, 12 kuleye ve burca sahiptir. Doğu tarafından Merdis kralının şatosu yer almaktadır. Bu şatonun altında ise kayalara oyulmuş bir mahzen ile sarnıç mevcuttur. Kimler tarafından ve ne zaman yapıldığı tespit edilememekle birlikte yapı tarzı Bizans dönemine işaret etmektedir. Burç ve surları günümüze kadar ulaşan Merdis Kalesi, görülmeye değer bir yapıdır.

Aznavur Kalesi

Nusaybin’e 14 kilometre mesafede yer alan Aznavur Kalesi, bir tepenin zirvesinde inşa edilmiştir. 970’te yaptırılan kale, 400 metre uzunluğundadır. Kalenin genişliği ise 30 ile 60 metre arasında değişmektedir. 14 burç ve iki gözetleme kulesine sahip olan kalenin tek kapısı güneydedir. Halen ayakta olan kalede, özellikle kale beyinin mekanı görülmeye değerdir.

Nusaybin’de nerede ne yenir?

Süryani ve Arap yemek kültüründen de etkilenen Nusaybin’de, Mardin yemek kültürünün özelliklerini görmek mümkündür. Bol baharatlı yemeklerin yaygın olduğu ilçe mutfağında; lebeniyye, kitel raha, ikbebet, irok, bembuse, alluciye, incasiye, hımmısiye, kibe ve dolmalar öne çıkan lezzetlerdir. Nusaybin’de yer alan restoran ve lokantalarda bu yöresel lezzetleri tadabilirsiniz. İlçenin öne çıkan restoranlarını; Nusaybin Bedirhan Restaurant, Nazar Ocakbaşı, Şükrü Baba Pirzola Yeri, Kervansaray Lokantası, Nisibis Kebap, Sanayi Lokantası, Çiğköfteci Ömer Usta, Pelin Pastanesi, Yeni Kervansaray Lokantası, İpekyol Döner, Hacıalioğlu Çiğ Köfte, Memet Ustanın Yeri ve Cheff Restaurant olarak sayabiliriz.

Nusaybin’de gece hayatı

Mardin’in Nusaybin ilçesinde aktif bir gece hayatı söz konusu değildir. Bölgenin genel muhafazakar yapısı nedeniyle alkollü mekan sayısının oldukça az olduğu ilçede, ağırlıklı olarak kafeterya, pastane ve çay bahçeleri bulunmaktadır. Akşam saatlerinde dışarıya çıkmak isteyen ilçe sakinleri daha çok bu mekanlarda zaman geçirmeyi tercih etmektedir. Nusaybin’de yer alan mekanların en çok tercih edilenleri; My C@F Restaurant, Hoşgörü Cafe, Nu Cafe, Bahçe Cafe, Çirusk Pirtuk Cafe, Lara Cafe, Tabu Cafe, Çeşmi Kahve, Med Cafe, Mitanni Cafe, Şehri Med Cafe, İpekyolu Cafe, Öz İkram Unlu Mamülleri, Cafe Kışla ve Dallas Cafe gibi işletmelerdir.